Mijn Zambiaanse vader begraven.
Door: Ronald de Groot
Blijf op de hoogte en volg Ronald
31 Mei 2010 | Zambia, Solwezi
Gisteren was een Trieste dag. Maar ook weer een hele mooie. Dat is het dubbele van een begrafenis van iemand die een goed leven gehad heeft . Zo iemand was ook Ronald Musonko. Ja, je leest het goed: RONALD Musonko! Ik heb hem leren kennen in maart 2007 toen de familie van Brenda hem aanwees als mijn traditionele leraar. Iedere week ging ik op de fiets naar hem toe om twee uur les te krijgen in de Kikaonde cultuur en ook in de manier waarop man en vrouw hier in een huwelijk met elkaar omgaan. We spraken openlijk over alle onderwerpen: tot en met de so called "Bedroom talks". We staken veel van elkaar op. Jaja, hij leerde ook van mij! Prachtig was dat om de verschillen te ervaren tussen de omgangsnormen in Nederland en in Zambia. Specifiek in een huwelijk en binnen families.
We hadden ook veel lol met elkaar. Ronald had een superhumor en een brede luide lach die al zijn, nog steeds gave, tanden en een groot deel van zijn tandvlees bloot legden. In zijn werkzame leven had hij ook veel met mzungu’s (blanken) gewerkt en veel van hen geleerd. Mede daardoor begrepen wij elkaar heel makkelijk.
Mijn Zambiaanse vader had een belangrijk aandeel in ons huwelijk. Hij begeleide mij naar de bruid, knielde naast mij op het moment van het wegnemen van de chitenge (sluier) en nam samen met mij de cadeau’s in ontvangt. Ik heb wat foto’s van dat moment bijgevoegd en ook een foto waar hij samen met zijn vrouw op staat: met mij in het midden. Het is een gouden koppel, met recht, want begin dit jaar waren zij 55 jaar getrouwd!! En zonder mopperen of onenigheid, altijd met vol resprect, liefdevolle blikken en aandacht voor elkaar. Zij zijn hier een voorbeeld voor de gemeenschap!
Twee jaar geleden kreeg Ronald een attack en kon hij niet meer lopen en praten. Bij zijn dochter in Kitwe werd hij verzorgd, knapte hij beetje bij beetje op. Zes weken geleden zijn we nog bij hen op bezoek geweest. Hij kon wat praten, zich uitten, we hebben gelachen en gehuild: ook hij en ik. We wisten dat dit het laatste moment zou zijn waarop we elkaar zouden zien.
Afgelopen vrijdag is Ronald overleden. Zaterdagnacht met familie en vrienden bij elkaar. Brenda en ik hebben 20 kippen gekocht om alle wakenden te eten te geven. Zo waardeer je dat je deel bent van de familie. Je geeft wat je je kunt veroorloven. Gisteren is hij met eer begraven op de Royal Cemetry van Chief Kapijimpanga en heb ik samen met Brenda bloemen op het graf gezet: we werden naar voren geroepen als “Mr and Mrs Ronald: his son and namesake!”
Ik prijs me gelukkig dat ik nog in het “bezit” ben van een fantastische Godfather (Peetoom) die toevalligerwijs gisteren zijn 83ste verjaardag vierde. Op twee verschillende halfronden waren we gisterenavond in gedachten wel dichtbij, want Oom Kees zat met een borrel en sigaar in zijn huiskamer de heuglijke dag te vieren met zijn vrouw Corry, broer Jos en schoonzus Mien terwijl ik hier samen met Brenda een toast uitbracht op zijn gezondheid: uiteraard met twee glazen wijn en oom Kees en ik genietend van onze sigaren! Dan heb ik ook nog een lieve zorgzame moeder, die aanstaande vrijdag voor de 79ste keer verjaart: de Belgen zeggen: “Alleih Mia, ge zeit noe in oewen tachetigste!”
Lieve Zambiaanse vader, u bent nu samen met mijn Nederlandse vader. Aan beiden heb ik veel te danken en van jullie allebei heb ik veel geleerd. Rust nu maar uit.
Love and care, Ronald
We hadden ook veel lol met elkaar. Ronald had een superhumor en een brede luide lach die al zijn, nog steeds gave, tanden en een groot deel van zijn tandvlees bloot legden. In zijn werkzame leven had hij ook veel met mzungu’s (blanken) gewerkt en veel van hen geleerd. Mede daardoor begrepen wij elkaar heel makkelijk.
Mijn Zambiaanse vader had een belangrijk aandeel in ons huwelijk. Hij begeleide mij naar de bruid, knielde naast mij op het moment van het wegnemen van de chitenge (sluier) en nam samen met mij de cadeau’s in ontvangt. Ik heb wat foto’s van dat moment bijgevoegd en ook een foto waar hij samen met zijn vrouw op staat: met mij in het midden. Het is een gouden koppel, met recht, want begin dit jaar waren zij 55 jaar getrouwd!! En zonder mopperen of onenigheid, altijd met vol resprect, liefdevolle blikken en aandacht voor elkaar. Zij zijn hier een voorbeeld voor de gemeenschap!
Twee jaar geleden kreeg Ronald een attack en kon hij niet meer lopen en praten. Bij zijn dochter in Kitwe werd hij verzorgd, knapte hij beetje bij beetje op. Zes weken geleden zijn we nog bij hen op bezoek geweest. Hij kon wat praten, zich uitten, we hebben gelachen en gehuild: ook hij en ik. We wisten dat dit het laatste moment zou zijn waarop we elkaar zouden zien.
Afgelopen vrijdag is Ronald overleden. Zaterdagnacht met familie en vrienden bij elkaar. Brenda en ik hebben 20 kippen gekocht om alle wakenden te eten te geven. Zo waardeer je dat je deel bent van de familie. Je geeft wat je je kunt veroorloven. Gisteren is hij met eer begraven op de Royal Cemetry van Chief Kapijimpanga en heb ik samen met Brenda bloemen op het graf gezet: we werden naar voren geroepen als “Mr and Mrs Ronald: his son and namesake!”
Ik prijs me gelukkig dat ik nog in het “bezit” ben van een fantastische Godfather (Peetoom) die toevalligerwijs gisteren zijn 83ste verjaardag vierde. Op twee verschillende halfronden waren we gisterenavond in gedachten wel dichtbij, want Oom Kees zat met een borrel en sigaar in zijn huiskamer de heuglijke dag te vieren met zijn vrouw Corry, broer Jos en schoonzus Mien terwijl ik hier samen met Brenda een toast uitbracht op zijn gezondheid: uiteraard met twee glazen wijn en oom Kees en ik genietend van onze sigaren! Dan heb ik ook nog een lieve zorgzame moeder, die aanstaande vrijdag voor de 79ste keer verjaart: de Belgen zeggen: “Alleih Mia, ge zeit noe in oewen tachetigste!”
Lieve Zambiaanse vader, u bent nu samen met mijn Nederlandse vader. Aan beiden heb ik veel te danken en van jullie allebei heb ik veel geleerd. Rust nu maar uit.
Love and care, Ronald
-
31 Mei 2010 - 06:13
John En Antje:
lieve Ronald, bedankt voor dit prachtige verhaal waaruit zoveel respect spreekt voor de cultuur waarin je leeft.Het is mooi dat deze wijze man die uitwisseling van kennis met jou heeft gehad. Dat brengt mensen bij elkaar en verbind ze.Veel liefs van ons -
31 Mei 2010 - 08:08
Carry Visser:
wat ben ik geroerd door dit verhaal. Heel bijzonder... Liefs Carry -
31 Mei 2010 - 08:45
Jose:
Met tranen in mijn ogen heb ik je verhaal gelezen. Heel veel sterkte. Kus Jose. -
31 Mei 2010 - 09:01
Mirko:
Hoi Ronald,
Ik ben ontroerd van je laatste verslag - en onder de indruk van hoe jij je aan 2 culturen aanpast...
Gecondoleerd!
Mirko -
31 Mei 2010 - 12:39
Peter En Dorine:
Lieve Ronald,
Wat een prachtige woorden en wat een gevoel hierin verwerkt. Alleen dit geeft al aan wat een rijk mens je bent als je deze ervaringen mag opdoen en ze dan ook nog zo kan delen en verwoorden. De mengeling van de verschillende culturen is een groot goed.
Dorine, Peter en Liz
PS: Volgende keer weer wat luchtiger verhaal hopen we, want dat hebbeb jullie verdiend. -
31 Mei 2010 - 14:09
Ronald:
ook ik ben geraakt, en nu dan door de lieve reacties. Wat wordt er mee geleefd! Klasse! Dikke knuffels -
31 Mei 2010 - 15:03
Peter En Christine:
Lieve Ronald,
Gecondoleerd met je Zambiaanse vader. Wat apart dat je die daar had! Heel mooi om te lezen hoe open die mensen voor je stonden. En wat kun je het toch altijd mooi vertellen. -
31 Mei 2010 - 16:51
Edkenter@xs4all.nl:
Beste Ronald,
Gecondoleerd met het overlijden van je Zambiaanse vader. Ik begrijp dat hij veel voor jou heeft betekend. Ik denk dat hij jou cultureel geadopteerd had, wat essentieel was om in je relatie en binnen je omgeving optimaal te kunnen groeien. Veel sterkte
Ed Kenter -
31 Mei 2010 - 20:29
Patricia En Jan:
Hallo Ronald,
Allereerst van harte gecondoleerd. Wanneer jullie beiden bij jullie laatste treffen beseften dat dit ook het laatste treffen zou zijn is het heel fijn dat jullie naast de tranen ook hebben kunnen lachen. Wanneer je dan beseft dat hij deze leeftijd heeft mogen bereiken mogen we ook wel heel dankbaar zijn. Ook al zijn jij en ik beiden 25+; we moeten zijn leeftijd nog zien te bereiken. Heel respectabel die van hem. Opmerkelijk en treffend ook weer dan dat verdriet en vreugde zo dicht bij elkaar liggen. De verjaardag van oom Kees en die van je hartelijke moeder, Namens deze (om)weg, mijn hartelijke felicitaties voor beiden.
Heel veel sterkte voor jullie en tot meelens.
Jan Lintzen -
01 Juni 2010 - 09:21
Igor:
BaRonald, bedankt voor de mooie woorden. En gecondoleerd met het verlies van jouw Zambiaanse leraar en steun en toeverlaat. Prachtig hoe je hem beschrijft waardoor het even lijkt of ik hem heb gekend... Wat me onwillekeurig even doet terug denken aan Priscilla Kawisha. Ook haar heb ik niet persoonlijk leren kennen en 'slechts' als vriendin van Karlijn toendertijd in haar laatste dagen kort ontmoet in het ziekenhuis. afgelopen 22 april alweer vijf jaar overleden (en veeeel jonger dan jouw tweede pappa). Maar mensen komen en gaan. En blijven in onze harten en verhalen voortbestaan.
Sterkte, sterke Ronald. Ook voor Brenda en anderen. -
01 Juni 2010 - 15:24
Brigitte:
lieve ronald,
van harte gecondoleerd.
liefs
Reageer op dit reisverslag
Je kunt nu ook Smileys gebruiken. Via de toolbar, toetsenbord of door eerst : te typen en dan een woord bijvoorbeeld :smiley
